مشكلات رواني صرع (epilepsy)
تعريف صرع
عبارتست از اختلال يا از بين رفتن موقتي هشياري كه بهصورت
ناگهاني رخ ميدهد و غالباً همراه با حركات عضلاني كه ممكن
است بهصورت حركت كوچك پلكها ظاهر شود و يا با تكانهاي خيلي
شديد همراه باشد و تمام بدن را در برگيرد. به عبارت ديگر
صرع عبارتست از تغييرات ناگهاني اختلاف پتانسيل بين داخل
و خارج سلول عصبي و بر حسب نوع سلولي كه در معرض اين تغيير
قرار ميگيرد تظاهرات باليني گوناگوني به صورت تغيير در
سطح هشياري، فعاليتهاي حركتي، تغييرات رفتاري، تغييرات حسي
و سيستم عصبي خودكار ايجاد ميشود. صرع انواع كوچك و سادهتر
ديگري هم دارد.
طبقه بندي بين المللي صرع
1- حملات موضعي
الف) نوع ساده، با علائم حركتي، حسي، نباتي- عصبي يا هر
سه؛
ب) نوع پيچيده يا مركب با علائم شناختي، عاطفي، رواني ـ
حسي، رواني ـ حركتي و فرمهاي مركب؛
ج) حملات موضعي كه به طور ثانوي به صورت حمله تونيك ـ كلونيك
عمومي در ميآيند.
2- حملات عمومي (دو طرفه، متقارن بدون شروع موضعي)، كه به
صرع بزرگ گراندمال هم معروف است.
الف) حملات تونيك ـ كلونيك (صرع بزرگ)
ب) حملات تونيك
3- حملات صرعي غير معمول و طبقه بندي نشده (به دليل اطلاعات
ناقص).
سبب شناسي صرع
به طور كلي علل صرع را ميتوان در دو گروه كلي زير قرار
داد:
1) صرع اوليه (ايديوپاتيك)، كه اختلال مشخصي در سيستم عصبي
مركزي وجود ندارد و اغلب زمينه ژنتيكي دارد.
2) صرع ثانويه يا علامتي كه با اختلال مشخص در سيستم عصبي
مركزي تعريف ميگردد. در مجموع اين دو گروه طيفي از ضربات
ناگهاني سر، عفونتها، تومورهاي مغزي، اختلالات متابوليك
مغز، مشكلات زايمان و فاكتورهاي ژنتيك را در بر ميگيرند.
صرع بزرگ (حملات تشنجي تونيك ـ كلونيك)
يكي از شايعترين انواع حملات ناگهاني صرع ميباشد كه حمله
بيشتر بدون هشدار شروع ميشود و با از دست دادن ناگهاني
هشياري همراه است. در صرع بزرگ چند مرحله ميتوان تشخيص
داد. برخي از اين حملات تشنجي از همان ابتدا فراگير ميشوند
و برخي ديگر حاصل فراگير شدن حملات موضعي ميباشند. حملات
فراگير اوليه بدون هيچگونه نشانهاي آغاز ميشوند. هر چند
برخي از بيماران ممكن است گاهي ساعتها و روزها قبل از حمله
احساسات و اختلالهاي رواني و جسمي خاصي را تجربه كنندكه
به عوارض ”پيش نشانهاي“ معروفند. اين حملات معمولاُ 1 تا
3 دقيقه طول ميكشد. پس از پايان حمله، بيمار تا مدتي گيج
بوده و ممكن است به خواب برود پس از بيدار شدن تا مدتي ممكن
است دچار سردرد عضلاني گردد.
عوارض رواني و بهداشت رواني صرع
از آنجا كه صرع بهدليل نوعي عارضه مغزي است، همين عارضه
ميتواند بر مناطق ديگر مغزي و يا رواني بيمار اثر گذاشته
و نشانهها و حالات عاطفي مانند افسردگي، اضطراب، سستي،
وسواس، عصبانيت، حالات تهاجمي و مشكلات ديگري ايجاد نمايد.
مصرف داروهاي ضدصرع نيز موجب بروز بعضي عوارض عاطفي، رواني
و رفتاري ميشود. فنوباربيتال موجب پرتحركي و بيقراري بچهها
ميشود و فنيتوئين اختلال تعادل ميدهد. رفتار نامناسب
والدين و ديگران نيز موجب مشكلات عاطفي اين افراد ميشود.
به بيماران صرعي و خانوادههاي آنان توصيه ميشود با مشاهده
چنين عوارضي با مشاور، روانشناس باليني يا روانپزشك مشاوره
كنند.
درمان
بطور كلي منظور از اهداف درمان در بيماران مبتلا به حملات
تشنجي برطرف ساختن علت صرع، جلوگيري از بروز حملات و برخورد
با پيامدهاي رواني ـ اجتماعي آن و برگشت بيمار به يك زندگي
عادي ميباشد.
كنترل با دارو
اساس كنترل حملات تشنجي درمان دارويي است. استفاده از داروهاي
ضد صرع تقريباً در 75% بيماران مصروع باعث كنترل شدن كامل
يا كاهش دفعات و شدت بيماري ميگردد. به اين ترتيب هدف نهايي
عبارت است از متوقف نمودن حملات تشنجي بيمار، بدون اين كه
در اعمال ذهني طبيعي وي مشكلي ايجاد شود يا عوارض جانبي
خطرناك عمومي ظاهر گردد.
تنظيم مسايل بهداشتي و فيزيكي
بيمار (شيوه زندگي)
مسايل فيزيكي و بهداشتي فرد مبتلا به صرع شامل تنظيم ساعات
خواب، جلوگيري از محروميت از خواب، عدم مصرف مشروبات الكلي
و تنظيم برنامه تغذيه روزانه بيمار كه شامل مصرف غذاهاي
ساده، ميوه جات و سبزيجات به مقدار فراوان و جلوگيري از
ايجاد يبوست در اين بيماران ميباشد. به علاوه رعايت اصول
مراقبت از خود. در اموري نظير رانندگي، كار، شغل، ورزش و...
نيز بايد از طرف فرد مصروع مورد توجه قرار گيرد.
